• Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase

Biển Đông trong những tính toán chiến lược của TQ - Mỹ và mức độ nguy hiểm tại khu vực này hiện nay

Tiến sĩ Huiyun Feng, Giảng viên cao cấp tại Đại học Quan hệ Quốc tế Australia, đồng thời là Phó Giám đốc Trung tâm Quản trị và Chính sách Công tại Đại học Griffith (Australia) cho rằng cả Trung Quốc và Mỹ đều nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của Biển Đông trong các tài liệu chính thức gần đây của họ; đồng thời đưa ra những phân tích về mức độ nguy hiểm ở vùng biển này hiện nay.

Cách đánh giá của TQ và Mỹ về Biển Đông

Đối với Trung Quốc, Sách trắng Quốc phòng 2019 của nước này nhấn mạnh “các đảo ở Biển Đông và Hoa Đông là những phần không thể thay đổi của lãnh thổ Trung Quốc. Trung Quốc cam kết giải quyết các tranh chấp liên quan thông qua đàm phán với các quốc gia liên quan trực tiếp trên cơ sở tôn trọng các sự kiện lịch sử và luật pháp quốc tế. Trung Quốc tiếp tục hợp tác với các nước trong khu vực để cùng duy trì hòa bình và ổn định. Bắc Kinh kiên quyết duy trì tự do hàng hải và hàng không của tất cả các quốc gia theo luật pháp quốc tế và bảo vệ an ninh của các tuyến thông tin liên lạc trên biển”.

Còn trong Chiến lược quốc phòng năm 2018 của Mỹ đã liệt kê Trung Quốc cùng với Nga là đối thủ cạnh tranh ngang hàng, cụ thể: Thách thức từ Trung Quốc đặt ra đối với Mỹ là rất khó khăn khi Trung Quốc đang sử dụng các biện pháp quân sự, bán quân sự và ngoại giao để ép buộc các đồng minh và đối tác của Mỹ từ Nhật Bản đến Ấn Độ; cạnh tranh luật pháp quốc tế và tự do hàng hải trong các tuyến đường thủy quan trọng như Biển Đông, làm suy yếu vị thế của Mỹ ở Đông và Đông Nam Á và mặt khác tìm kiếm một vị trí thống trị địa chính trị. Một cuộc khảo sát gần đây của Học viện Pew Global cho thấy nhận thức tiêu cực của công chúng Mỹ về Trung Quốc đã tăng từ 47% vào năm 2018 lên 60% và 24% đặt tên Trung Quốc là mối đe dọa hàng đầu của Mỹ.

Mức độ nguy hiểm ở Biển Đông so với tại Biển Hoa Đông

Biển Đông có phải là nguyên nhân của xung đột quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc không? Các tác động đối với các nước trong khu vực là gì? Một dự án khảo sát hợp tác của Đại học Griffith và Đại học Tsinghua do Quỹ MacArthur tài trợ cho thấy một số phát hiện thú vị. Các cuộc khảo sát của các học giả Quan hệ Quốc tế Trung Quốc (IR) được thực hiện tại hội nghị thường niên của Cộng đồng Khoa học Chính trị và Nghiên cứu Quốc tế Trung Quốc từ 2014 đến 2017. Kết quả chỉ ra rằng các mối đe dọa an ninh hàng đầu của Trung Quốc trong 10 năm tới là Đài Loan, Bắc Triều Tiên và Biển Hoa Đông, không phải Biển Đông. Tranh chấp lãnh thổ được coi là mối đe dọa hàng đầu đối với an ninh quốc gia Trung Quốc và quan hệ Mỹ-Trung, và Đài Loan và Biển Đông được coi là ngày càng nguy hiểm. Tuy nhiên, Biển Đông được coi là chỉ liên quan đến xung đột ngoại giao và quân sự quy mô thấp. Trong so sánh, Biển Hoa Đông đặt ra mối nguy hiểm cao hơn và Mỹ có nhiều khả năng can thiệp vào cuộc xung đột giữa Trung Quốc và Nhật Bản, theo nghiên cứu khảo sát hồi năm 2017.

Đánh giá của chuyên gia Australia về lập luận của học giả TQ

Một phân tích văn bản của các ấn phẩm học thuật Trung Quốc trên các tạp chí IR hàng đầu của Trung Quốc đồng tình với kết quả khảo sát rằng Biển Đông là nguy hiểm nhưng không xung đột. Các học giả Trung Quốc nhấn mạnh rằng các tranh chấp của Biển Đông phản ánh sự khác biệt về nhận thức về trật tự quốc tế giữa Mỹ và Trung Quốc. Trong khi Trung Quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của trật tự quốc tế dựa trên chủ quyền thì Mỹ, Việt Nam và Philippines nhấn mạnh trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Sự tham gia của Mỹ vào Biển Đông được coi là hai mặt: đó là một ràng buộc đối với Trung Quốc nhưng có thể khuyến khích hành vi rủi ro từ các đồng minh và đối tác của Mỹ, do đó dẫn đến sự leo thang ngoài ý muốn trong Biển Đông. Các học giả Trung Quốc chỉ trích các phương tiện truyền thông đã đọc quá nhiều vào chiến lược của Trung Quốc và phóng đại việc xây dựng đảo của Trung Quốc, điều mà không thể giúp giảm bớt căng thẳng vì không quốc gia nào muốn xung đột. Họ nhấn mạnh sự cần thiết phải phối hợp giữa các tổ chức giữa các nhà ngoại giao, quân đội và thương mại, bảo vệ bờ biển, chính quyền thủy sản, chính quyền khí tượng... Họ cũng đề xuất xây dựng sự hợp tác hàng hải song phương, đặc biệt là với ASEAN, về tham vấn và quản lý khủng hoảng, cứu hộ và cứu trợ thảm họa hàng hải, đánh bắt cá, bảo vệ môi trường hàng hải, bảo vệ đa dạng đại dương và các dự án nghiên cứu khác. Về phán quyết của Toà Trọng tài thường trực (PCA), các học giả Trung Quốc cho rằng nó không đủ tiêu chuẩn và vì thế không cần áp dụng.

Nếu các học giả Trung Quốc có thể được coi là một chỉ số về thái độ của giới tinh hoa chính sách Trung Quốc, thì những phát hiện trên cho thấy mặc dù có tầm quan trọng ngày càng tăng trong chương trình nghị sự an ninh của Trung Quốc, Biển Đông đã không trở thành chiến trường giữa Trung Quốc và Mỹ. Trung Quốc không nhận thấy mối nguy hiểm nghiêm trọng ở Biển Đông so với Biển Hoa Đông vì Mỹ đã công khai tuyên bố rằng cam kết liên minh của Mỹ với Nhật Bản áp dụng cho các đảo Điếu Ngư/Senkaku. Thay vào đó, các học giả Trung Quốc tin rằng Biển Đông chỉ là sân chơi cho các cường quốc, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc, thể hiện quyết tâm chiến lược và sức mạnh quân sự của họ. Các tranh chấp Biển Đông được coi là một phần của cuộc cạnh tranh an ninh Mỹ-Trung: nguy hiểm, nhưng có thể quản lý được. Các hoạt động đảm bảo tự do hàng hải của Mỹ rất quan trọng đối với Mỹ để báo hiệu quyết tâm và sự lãnh đạo của họ nhằm thách thức các yêu sách hàng hải quá mức và bảo vệ quyền tiếp cận các tuyến đường thủy theo luật pháp quốc tế. một đối tượng trong nước và đã gửi một thông điệp rõ ràng đến Mỹ và những người khác. ASEAN và các doanh nghiệp khu vực khác có thể thận trọng nắm lấy cơ hội chiến lược này để tăng cường các nỗ lực xây dựng thể chế hiện có. Họ cũng có thể dựa vào các thể chế quốc tế và luật pháp quốc tế để hạn chế hành vi của nhà nước, đặc biệt là của Mỹ và Trung Quốc.

Thêm ý kiến


Security code
Làm mới

Switch mode views: